De Duitse regering is van plan de strijd tegen de georganiseerde misdaad aanzienlijk te intensiveren. Met een nieuw actieplan richten het ministerie van Financiën, het ministerie van Binnenlandse Zaken en het ministerie van Justitie zich op een betere samenwerking, extra personeel en moderne technologie. Het doel is niet alleen om criminele organisaties te vervolgen, maar ook om hun economische fundamenten systematisch te ontmantelen.
De focus ligt op geld.
De kern van de nieuwe strategie is het principe van "volg het geld". Georganiseerde misdaad opereert voornamelijk via financiële prikkels en complexe geldstromen. Juist op dit gebied wil de staat in de toekomst resoluter optreden.
Illegaal verkregen winsten moeten sneller in beslag worden genomen – ongeacht of het om contant geld, luxe auto's of onroerend goed gaat. Financiële onderzoeken moeten worden versterkt en bezittingen sneller worden veiliggesteld. Volgens officiële cijfers heeft de georganiseerde misdaad in 2024 voor ongeveer € 2,6 miljard aan schade veroorzaakt. Deskundigen vermoeden echter dat het werkelijke bedrag aanzienlijk hoger ligt.
Witwassen van geld als structureel kernprobleem
Een belangrijk onderdeel van het actieplan is de bestrijding van witwassen. Naar schatting wordt er jaarlijks voor honderden miljarden euro's aan vermogen witgewassen in Duitsland. Georganiseerde structuren maken gebruik van internationale bedrijfsstructuren, stromanfiguren en complexe financiële transacties om illegale winsten te verbergen.
De douane krijgt nieuwe gespecialiseerde onderzoekseenheden. Ook is er een speciaal onderzoekscentrum voor witwaspraktijken gepland. Daarnaast worden er gezamenlijke onderzoeksteams van de douane en de federale recherche opgericht om informatieverlies te voorkomen en procedures efficiënter te maken.
De geplande omkering van de bewijslast in gevallen van opvallende discrepanties tussen vermogen en inkomen is vanuit juridisch-politiek oogpunt bijzonder gevoelig. Iedereen die over aanzienlijke vermogens beschikt die duidelijk niet overeenkomen met zijn of haar wettelijk aangegeven inkomen, zou in de toekomst verplicht kunnen worden om meer gedetailleerde informatie te verstrekken over de herkomst van deze vermogens.
Toegenomen gegevensuitwisseling en gebruik van kunstmatige intelligentie
Een belangrijk tekort in de afgelopen jaren is de onvoldoende uitwisseling van informatie tussen de verschillende autoriteiten. Het actieplan voorziet daarom in wettelijk conforme, doelgerichte directe toegang tot databanken. De douane en het Bundeskriminalamt (BKA) zullen in de toekomst nauwer samenwerken.
De plannen omvatten ook een intensiever gebruik van geautomatiseerde data-analyse. Kunstmatige intelligentie zal worden ingezet om grote hoeveelheden data sneller te evalueren en verdachte patronen te identificeren. Dit wordt aangevuld met nieuwe mogelijkheden voor biometrische internetmatching en uitgebreidere mogelijkheden voor het testen en trainen van IT-systemen onder realistische omstandigheden.
Deze maatregelen betekenen een aanzienlijke technologische modernisering van de veiligheidsdiensten.
Drugsgerelateerde criminaliteit blijft een aandachtspunt.
Een aanzienlijk deel van de onderzoeken naar georganiseerde misdaad richt zich nog steeds op internationale drugshandel. De samenwerking tussen de douane en de federale recherche moet hierbij institutioneel worden versterkt.
Het plan omvat de oprichting van een gezamenlijk analyse- en evaluatiecentrum voor drugsgerelateerde criminaliteit. Daarnaast zullen er op federaal niveau gezamenlijke onderzoeksteams worden opgericht om sneller te kunnen reageren op nieuwe structuren.
Georganiseerde misdaad en cryptovaluta
Het actieplan is met name interessant in de context van Cryptovaluta's Hoe Bitcoin of andere digitale activa. Georganiseerde criminele netwerken gebruiken steeds vaker cryptotransacties om snel, anoniem en over de grens heen geld over te maken. Walletstructuren, mixingdiensten en gedecentraliseerde platforms bemoeilijken traditionele financiële onderzoeken aanzienlijk.
Het toenemende gebruik van AI-ondersteunde data-analyse en de nauwere gegevensuitwisseling tussen douane- en wetshandhavingsinstanties kunnen nieuwe onderzoeksmogelijkheden bieden. Blockchain-analyse maakt het nu al mogelijk om transactieketens te traceren en activa te identificeren – zelfs als deze via meerdere wallets zijn verplaatst.
Als de geplande inbeslagname van activa ook consequent wordt toegepast op digitale activa, zouden niet alleen onroerend goed of luxe auto's, maar ook cryptovaluta in de toekomst sneller in beslag kunnen worden genomen. Voor marktdeelnemers in de cryptosector betekent dit tegelijkertijd een verhoogd toezicht door regelgevende instanties en een groter risico dat samenhangt met slecht gedocumenteerde herkomst van activa.
Meer personeel en snellere procedures
Minister van Binnenlandse Zaken Dobrindt kondigde plannen aan om het Bundeskriminalamt (BKA) te versterken met extra personeel en handhavingsmiddelen. Minister van Justitie Hubig benadrukte dat georganiseerde misdaad niet alleen economische schade veroorzaakt, maar ook het vertrouwen in de rechtsstaat ondermijnt.
Onderzoeken moeten snel worden uitgevoerd, procedures efficiënt worden ontworpen en straffen consequent worden gehandhaafd. Alleen dan kan het afschrikkende effect van het strafrecht werkelijk tot uiting komen.
Een paradigmaverschuiving in het veiligheidsbeleid?
Het actieplan duidt op een strategische heroriëntatie. In plaats van zich primair te richten op de vervolging van individuele misdrijven, legt de federale overheid nu meer nadruk op de financiële en structurele achtergrond.
De confiscatie van activa, de mogelijke omkering van de bewijslast en het gebruik van geautomatiseerde data-analyse zullen onderwerp zijn van een intens juridisch debat. Hierbij kruisen veiligheidsbelangen direct de fundamentele rechten, met name op het gebied van gegevensbescherming en eigendomsrechten.
Conclusie
De Duitse overheid zal zich in de toekomst meer richten op structurele onderzoeken, inbeslagname van bezittingen en technologische modernisering. De aanpak is duidelijk: criminele netwerken moeten niet alleen worden vervolgd, maar ook aanzienlijke economische schade lijden.
Of het actieplan zijn volledige effect zal sorteren, hangt af van hoe snel de aangekondigde wetswijzigingen worden doorgevoerd en hoe effectief de autoriteiten in de praktijk samenwerken. Eén ding is echter zeker: de strijd tegen de georganiseerde misdaad zal de komende jaren steeds belangrijker worden in de politiek.
