Cryptocurrencyfraude is wereldwijd dramatisch toegenomen en ontwikkelt zich steeds meer tot een van de belangrijkste vormen van digitale economische criminaliteit. Georganiseerde groepen daders misbruiken opzettelijk het vertrouwen van mensen die in cryptocurrencies investeren of voor het eerst met deze markt in aanraking komen. Gestructureerde beleggingsfraude, waarbij slachtoffers gedurende een langere periode financieel worden uitgebuit, komt bijzonder veel voor. Een van deze methoden staat internationaal bekend als 'pig butchering'.
Het aantal gevallen van cryptofraude neemt toe in Duitsland en wereldwijd.
De toename van cryptovalutafraude is niet alleen een internationaal fenomeen, maar ook duidelijk zichtbaar in Duitsland. Cijfers van consumentenbeschermingsinstanties bevestigen deze trend. In de eerste helft van 2025 werden landelijk meer dan 250 klachten over cryptovalutafraude geregistreerd. Dit is ongeveer het dubbele aantal gemelde gevallen vergeleken met dezelfde periode in 2024. Deskundigen vermoeden dat het werkelijke aantal gedupeerden aanzienlijk hoger ligt, omdat veel gevallen niet worden gemeld.
Cryptovalutafraude veroorzaakt wereldwijd miljarden dollars aan schade. Europese en internationale wetshandhavingsinstanties waarschuwen dat online fraude in de toekomst andere vormen van georganiseerde economische misdaad zou kunnen overtreffen. De toenemende professionalisering van de daders is een belangrijke factor in deze ontwikkeling.
Waarom cryptovaluta bijzonder geschikt zijn voor fraudeurs
Cryptovaluta blijven voor veel mensen moeilijk te begrijpen. Technische processen, handelsmechanismen en juridische kaders zijn complex en vaak onbegrijpelijk voor buitenstaanders. Bovendien zijn cryptovaluta zoals Bitcoin in de meeste landen geen wettig betaalmiddel en genieten ze geen overheidsbescherming. Hun waarde wordt uitsluitend bepaald door vraag en aanbod.
Deze kenmerken maken cryptovaluta bijzonder aantrekkelijk voor fraudeurs. Transacties zijn digitaal, grensoverschrijdend en soms anoniem. Bovendien zijn er technische mogelijkheden om betalingsstromen te verbergen of via meerdere tussenpersonen te leiden. Hierdoor is het voor slachtoffers moeilijk om de locatie van hun geld te achterhalen.
Contact leggen en op een gerichte manier vertrouwen opbouwen.
Cryptocurrencyfraude omvat diverse methoden waarmee slachtoffers worden benaderd. Daders gebruiken sociale netwerken, berichtenapps of professionele platformen om contact te leggen. Soms worden nepadvertenties of -video's gebruikt, waarin zogenaamd succesvolle investeerders of bekende persoonlijkheden specifieke platformen promoten.
Vertrouwen wordt meestal geleidelijk opgebouwd. De daders doen zich voor als deskundig, vriendelijk en gereserveerd. Vaak bevinden de uiteindelijke slachtoffers zich in een periode van persoonlijke of financiële onrust en zijn ze daardoor vatbaarder voor ogenschijnlijk aantrekkelijke beleggingsaanbiedingen. Zelfs mensen met een technische of economische achtergrond worden getroffen, omdat de frauduleuze praktijken professioneel worden uitgevoerd en een respectabele indruk wekken.
Varkensslachting als gestructureerde vorm van beleggingsfraude
Een bijzonder systematische vorm van cryptovalutafraude staat bekend als 'pig butchering'. Dit omvat een proces in meerdere stappen. Eerst wordt vertrouwen gewonnen, vaak over een langere periode. Vervolgens worden de slachtoffers overgehaald om kleine bedragen te investeren. Deze investeringen laten vervolgens schijnbaar winst zien op gemanipuleerde platforms.
In de volgende fase worden grotere bedragen gevraagd, vaak met verwijzing naar speciale marktkansen of tijdelijke aanbiedingen. Zodra er geen verdere stortingen meer worden gedaan of het maximale financiële potentieel is bereikt, wordt het contact verbroken. De geïnvesteerde gelden zijn op dat moment doorgaans niet meer beschikbaar.
Organisatie en taakverdeling van de daders
Deze frauduleuze praktijken zijn zelden het werk van individuele daders, maar eerder van structuren met een taakverdeling. Sommige groepen leggen het eerste contact, anderen voeren de gesprekken, terwijl weer anderen verantwoordelijk zijn voor de technische werking van de platforms of de betalingsverwerking. In sommige gevallen zijn er zelfs complete toeleveringsketens voor nepaccounts, -applicaties of witwasmechanismen. Dit model staat ook bekend als 'Crime as a Service'.
Veel van deze structuren worden aangestuurd vanuit Zuidoost-Azië. Rechtshandhavingsinstanties melden grootschalige, op callcenters lijkende faciliteiten waar talloze personen systematisch contact opnemen met nieuwe slachtoffers van fraude.
Impact op de betrokkenen en een groot aantal niet-gerapporteerde gevallen.
De financiële gevolgen voor de getroffenen zijn vaak ernstig. In veel gevallen verliezen mensen een aanzienlijk deel van hun bezittingen. Naast de economische schade is aanzienlijk psychisch leed niet ongewoon. Schaamte en angst weerhouden veel slachtoffers ervan contact op te nemen met de autoriteiten of hulpverleningsdiensten. Daardoor blijft het aantal niet-gemelde gevallen hoog.
Hoe later een fraudegeval wordt ontdekt, hoe moeilijker het wordt om de geldstromen te traceren of juridische stappen te ondernemen. Vroegtijdige informatie en voorlichting spelen daarom een cruciale rol.
Juridische classificatie en betekenis van de herwaardering
Vanuit juridisch oogpunt vormen deze situaties doorgaans beleggingsfraude. Zelfs als cryptovaluta technisch gezien anoniem lijken, zijn transacties in principe traceerbaar. Het juridisch onderzoek van dergelijke gevallen vereist niet alleen juridische expertise, maar ook inzicht in de onderliggende technische principes.
Een grondige juridische analyse van cryptofraude en gestructureerde fraudeschema's zoals varkensslachting maakt deel uit van het professionele debat over digitale economische criminaliteit. RU Law biedt verdere informatie en analyses in haar specialistische artikelen over het onderwerp cryptofraude.
