“De digitalisering van het Duitse zorgstelsel is de afgelopen 20 jaar traag verlopen. Met de invoering van het elektronisch patiëntendossier op 15 januari voor 70 miljoen verzekerden is inmiddels een grote stap voorwaarts gezet. “Het vormt het hart van de digitalisering in het zorgsysteem en zal de patiëntenzorg drastisch verbeteren”, beloofde de federale minister van Volksgezondheid.

Momenteel worden röntgenfoto's en artsenbrieven vaak nog fysiek getransporteerd, wat kan leiden tot onvolledige informatie en de efficiëntie van gesprekken tussen arts en patiënt, die doorgaans slechts vier tot zes minuten duren, kan aantasten. Volgens Lauterbach hebben patiënten vaak moeite met het begrijpen en samenvatten van medische bevindingen, wat kan leiden tot een verkeerde diagnose.

Duitsland heeft het duurste zorgstelsel van Europa, maar volgens Lauterbach zijn er aanzienlijke kwaliteitstekorten. “Voor het eerst hebben we een levensverwachting die onder het EU-gemiddelde ligt”, merkte hij kritisch op.

Karl Lauterbach wil deze tekortkomingen aanpakken door middel van uitgebreide hervormingen op het gebied van digitalisering, ziekenhuiszorg en medisch onderzoek. Hij benadrukte het belang van het elektronisch patiëntendossier en het Research Data Center for Health (FDZ Gesundheit) van het Bundesinstitut für Geneesmiddelen- und Therapieveiligheid als centrale elementen voor toekomstige ontwikkelingen in het gezondheidszorgsysteem.

Lauterbach over de waardevolle dataschat van het elektronisch patiëntendossier

Karl Lauterbach benadrukt het enorme belang van het elektronisch patiëntendossier (ePA), dat in de toekomst zal dienen als de centrale verzameling van gezondheidsgegevens. In dit dossier worden routinematig laboratoriumbevindingen, beeldgegevens, ziekenhuisgegevens, medicatiegegevens, verpleegkundige informatie en digitale gezondheidsapplicaties geïntegreerd. Lauterbach benadrukte: “Als je nu bedenkt hoe groot deze schat aan data is – we hebben elk jaar een miljard arts-patiëntcontacten in de praktijken.”

Dankzij de ePA en de mogelijkheid om bezwaar te maken tegen het verzamelen van gegevens, groeit deze schat aan gegevens voortdurend. Het is van bijzonder belang dat de dataschat van het FDZ Gesundheit (Forschungsdatazentrum für Gesundheit) steeds verder wordt uitgebreid met aanvullende gegevens uit meer dan 400 medische registers en met genoomgegevens.

De declaratiegegevens van de zorgverzekering zijn al opgeslagen in het FDZ Gezondheid. In de toekomst worden alle gegevens gekoppeld via een gepseudonimiseerd zorgverzekeringsnummer. Deze uitgebreide database is niet alleen bedoeld om individuele behandelbeslissingen te vergemakkelijken, maar ook om klinische studies, epidemiologische evaluaties en verbeterd gezondheidsbeleid te ondersteunen. Volgens Lauterbach zal kunstmatige intelligentie (AI) worden gebruikt om deze dataset efficiënt te gebruiken. De dataset is vanaf het begin zo gestructureerd dat deze ‘AI-ready’ is. Lauterbach vroeg Israël om advies om ervoor te zorgen dat gegevensbescherming en gegevensgebruik optimaal op elkaar aansluiten.

Het onderzoeksdatacentrum maakt het mogelijk om via ‘confidential computing’ veilig toegang te krijgen tot de data, zonder dat deze de beschermde ruimte verlaat. Onderzoekers kunnen de gegevens evalueren met behulp van AI-methoden, waarbij toegang alleen wordt verleend voor het desbetreffende onderzoeksdoel. Volgens Lauterbach is het van cruciaal belang dat de dataset nooit uit deze beveiligde omgeving ontsnapt.

Met de invoering van de ePA en de FDZ Gezondheid vanaf 2025 worden gezondheidsgegevens verzameld van de geboorte tot aan de ouderdom – representatief voor de gehele bevolking. Lauterbach beschreef de ePA als het grootste digitale project in de Duitse geschiedenis en als een baanbrekende innovatie. Het doel is om wereldwijd de “grootste”, “meest representatieve” en “meest interessante” gezondheidsdataset te bouwen.

Lauterbach over de wereldwijde interesse in gezondheidsdata en de rol van kunstmatige intelligentie

Karl Lauterbach berichtte over de toenemende interesse van toonaangevende technologiebedrijven in de gezondheidsgegevens die worden verzameld door het elektronisch patiëntendossier (ePA) en het Research Data Center for Health (FDZ Gesundheit). Volgens Lauterbach zijn Meta, OpenAI en Google al in gesprek om hun AI-modellen met deze data te trainen en ermee te werken. Hij verzekerde dat ook Duitse oplossingen zouden worden ondersteund, maar dat de internationale belangstelling voor deze gegevens enorm was.

Een ander onderwerp dat Lauterbach benadrukte, is het gebruik van AI voor de vroege diagnose van ziekten. In de toekomst zouden zeer vroege stadia van kanker kunnen worden opgespoord via vingerafdrukken die in de eiwitstructuur van het bloed voorkomen. Lauterbach ziet een groot potentieel voor AI, vooral op het gebied van second opinions, om de zorg te ontlasten. Dit kan ook leiden tot de noodzaak van minder ingrijpende behandelingen, zoals volledige chemotherapie en het gebruik van meer gerichte therapieën.

Lauterbach heeft ook hoge verwachtingen van innovatieve behandelingen zoals gentherapie en CAR-T-celtherapie. Hij noemde AlphaFold en EvolutionaryScales ESM3 als andere positieve voorbeelden. Lauterbach voorspelt dat de komende jaren 15 miljoen babyboomers de arbeidsmarkt zullen verlaten en steeds vaker patiënt zullen worden. Dit is een uitdaging, maar biedt ook een kans om betere en efficiëntere medicijnen te ontwikkelen.

Tot slot benadrukte Lauterbach dat de geneeskunde als economische sector nog steeds groeikansen biedt, ondanks de economische stagnatie in andere sectoren. Sectoren als geneeskunde, digitalisering, medische technologie en farmacie blijven een positieve groei vertonen.

Lof van TK-baas voor hervormingen Lauterbach, maar ook kritiek op digitalisering

Jens Baas, hoofd van de Techniker Krankenkasse, prees Karl Lauterbach voor de vooruitgang die hij heeft geboekt met zijn hervormingen, met name de invoering van het e-recept, dat volgens Baas grotendeels succesvol is geïmplementeerd – afgezien van een paar “kleine hikjes”. Ondanks deze positieve uitkomst benadrukte Baas dat Lauterbach veel belangrijke stappen heeft gezet, maar dat het van groot belang is om de kosten in de gaten te houden.

Baas uitte echter kritiek op de digitalisering. Volgens hem is een ‘fundamenteel andere aanpak of manier van denken’ nodig om de uitdagingen op dit gebied effectief het hoofd te bieden.

Discussie over zichtbaarheid van factureringsgegevens en kritiek op het tempo van digitalisering

Jens Baas, hoofd van de Techniker Krankenkasse, uitte in een gesprek met de overheid kritische kanttekeningen bij de geplande automatische invulling van het elektronisch patiëntendossier (ePA) met declaratiegegevens. In de toekomst moeten deze gegevens voor iedere behandelend arts zichtbaar zijn. Baas merkte op dat er zorgen waren dat gevoelige informatie, zoals een hiv-diagnose, in het dossier zou kunnen worden vermeld. Dit leidde tot discussies. Hij bekritiseerde dat dergelijke overwegingen ertoe zouden kunnen leiden dat artsen plotseling niet meer over alle benodigde gegevens zouden kunnen beschikken. Baas noemde dit een ‘dom idee’ en waarschuwde dat dergelijke discussies de digitalisering niet zouden bevorderen. In Duitsland ontbreekt het aan een duidelijke mindset waarin iedereen, inclusief de sceptici, betrokken zou moeten worden.

Uit een recent onderzoek van Bitkom bleek dat 7 op de 10 respondenten vinden dat de digitalisering in de gezondheidszorg te langzaam verloopt. Toch heeft 83 procent van de respondenten de indruk dat artsen in principe openstaan voor digitalisering. Bovendien denkt 77 procent dat Duitsland internationaal gezien achterblijft.

Ondanks deze kritiek, Dr. Bernhard Rohleder, CEO van Bitkom, de vooruitgang onder leiding van Lauterbach. Hij benadrukte dat met de Digitaliseringswet en de Wet op het gebruik van gezondheidsgegevens twee belangrijke projecten zijn uitgevoerd in de verkorte wetgevingsperiode, waarmee jaren van stagnatie in de gezondheidszorg zijn overwonnen. Rohleder ziet digitalisering als de sleutel om het zorgstelsel in de toekomst efficiënt en betaalbaar te houden.

Der Beitrag Lauterbach betont die Bedeutung der Gesundheitsdaten für KI-Innovationen und Reformen im Gesundheitswesen erschien zuerst auf R&U.

Feiten: Schending van de gegevensbescherming en claim voor schadevergoeding

Een eiser eiste schadevergoeding van een wettelijke zorgverzekeraar vanwege een schending van de regelgeving inzake gegevensbescherming. Zij heeft een wettelijke ziektekostenverzekering bij de gedaagde en heeft op 27 november 2018 een gesprek gehad met een verzekeringsmakelaar over het afsluiten van een particuliere dagverzekering voor ziektekosten, die ingaat op 1 januari 2019. De makelaar adviseerde haar om een uittreksel uit haar medisch dossier op te vragen bij de gedaagde, zodat zij de gezondheidsvragen in de verzekeringsaanvraag correct kon beantwoorden.

Op 14 december 2018 belde eiseres gedaagde om de inhoud van haar medisch dossier van de afgelopen drie jaar op te vragen. Ze heeft haar e-mailadres correct ingevoerd: B1@fff.de. Helaas heeft de bediende dit verkeerd getypt als B2@fff.de genoteerd en de gevraagde bestandsinhoud naar dit valse e-mailadres verzonden – zonder encryptie of pseudonimisering.

Toen eiseres de e-mail niet ontving, heeft zij meerdere malen telefonisch contact opgenomen met gedaagde. Deze liet haar weten dat de e-mail naar het verkeerde adres was gestuurd en zorgde ervoor dat het bestand dezelfde dag nog per post zou worden verzonden. Vervolgens klaagde de eiseres over de onzekerheid en angst rondom haar medische gegevens, hetgeen leidde tot herhaaldelijke telefonische navraag en klachten.

De eiseres en haar advocaat eisten van de gedaagde informatie over het incident, waarop de gedaagde schriftelijk erkende dat er sprake was van een schending van de gegevensbescherming. De eiseres vorderde vervolgens een schadevergoeding voor smartengeld van € 15.000,- en een vergoeding van de proceskosten van € 1.029,35,- conform artikel 82 AVG. De gedaagde bood haar 500 EUR aan, maar erkende de aansprakelijkheid niet. De eiser heeft het aanbod niet geaccepteerd en heeft een rechtszaak aangespannen bij de regionale rechtbank van Wuppertal.

Tijdens de rechtszaak heeft de gedaagde aangevoerd dat de e-mail op uitdrukkelijk verzoek van de eiseres is verzonden, omdat zij de documenten snel wilde ontvangen. Nadat ze de fout had ontdekt, probeerde ze de e-mail terug te halen en meldde ze de inbreuk op de gegevensbescherming bij de verantwoordelijke autoriteit. De getuige van de verdachte verklaarde ook dat het postbusje B2@fff.de nadat het verkeerde e-mailadres nooit werd gebruikt en sindsdien is verwijderd.

De rechtbank van eerste aanleg heeft de gedaagde veroordeeld tot betaling van een schadevergoeding van 4.000 euro en tot vergoeding van de proceskosten van 413,64 euro. Tevens werd geoordeeld dat de gedaagde aansprakelijk was jegens de eiser voor toekomstige materiële en immateriële schade die voortvloeide uit dit incident. De beslissing was gebaseerd op de schending van de gegevensbescherming, aangezien de gedaagde zijn verplichtingen uit art. 32 (1) AVG had geschonden door geen toereikende technische en organisatorische maatregelen te nemen om de ongecodeerde overdracht van persoonsgegevens te voorkomen. Er is niet vastgesteld dat eiseres medeverantwoordelijk is.

Beide partijen gingen in beroep bij het Oberlandesgericht Düsseldorf.

Der Beitrag Schmerzensgeld wegen Verletzung von Datenschutzvorschriften erschien zuerst auf R&U.

“De digitalisering van het Duitse zorgstelsel is de afgelopen 20 jaar traag verlopen. Met de invoering van het elektronisch patiëntendossier op 15 januari voor 70 miljoen verzekerden is inmiddels een grote stap voorwaarts gezet. “Het vormt het hart van de digitalisering in het zorgsysteem en zal de patiëntenzorg drastisch verbeteren”, beloofde de federale minister van Volksgezondheid.

Momenteel worden röntgenfoto's en artsenbrieven vaak nog fysiek getransporteerd, wat kan leiden tot onvolledige informatie en de efficiëntie van gesprekken tussen arts en patiënt, die doorgaans slechts vier tot zes minuten duren, kan aantasten. Volgens Lauterbach hebben patiënten vaak moeite met het begrijpen en samenvatten van medische bevindingen, wat kan leiden tot een verkeerde diagnose.

Duitsland heeft het duurste zorgstelsel van Europa, maar volgens Lauterbach zijn er aanzienlijke kwaliteitstekorten. “Voor het eerst hebben we een levensverwachting die onder het EU-gemiddelde ligt”, merkte hij kritisch op.

Karl Lauterbach wil deze tekortkomingen aanpakken door middel van uitgebreide hervormingen op het gebied van digitalisering, ziekenhuiszorg en medisch onderzoek. Hij benadrukte het belang van het elektronisch patiëntendossier en het Research Data Center for Health (FDZ Gesundheit) van het Bundesinstitut für Geneesmiddelen- und Therapieveiligheid als centrale elementen voor toekomstige ontwikkelingen in het gezondheidszorgsysteem.

Lauterbach over de waardevolle dataschat van het elektronisch patiëntendossier

Karl Lauterbach benadrukt het enorme belang van het elektronisch patiëntendossier (ePA), dat in de toekomst zal dienen als de centrale verzameling van gezondheidsgegevens. In dit dossier worden routinematig laboratoriumbevindingen, beeldgegevens, ziekenhuisgegevens, medicatiegegevens, verpleegkundige informatie en digitale gezondheidsapplicaties geïntegreerd. Lauterbach benadrukte: “Als je nu bedenkt hoe groot deze schat aan data is – we hebben elk jaar een miljard arts-patiëntcontacten in de praktijken.”

Dankzij de ePA en de mogelijkheid om bezwaar te maken tegen het verzamelen van gegevens, groeit deze schat aan gegevens voortdurend. Het is van bijzonder belang dat de dataschat van het FDZ Gesundheit (Forschungsdatazentrum für Gesundheit) steeds verder wordt uitgebreid met aanvullende gegevens uit meer dan 400 medische registers en met genoomgegevens.

De declaratiegegevens van de zorgverzekering zijn al opgeslagen in het FDZ Gezondheid. In de toekomst worden alle gegevens gekoppeld via een gepseudonimiseerd zorgverzekeringsnummer. Deze uitgebreide database is niet alleen bedoeld om individuele behandelbeslissingen te vergemakkelijken, maar ook om klinische studies, epidemiologische evaluaties en verbeterd gezondheidsbeleid te ondersteunen. Volgens Lauterbach zal kunstmatige intelligentie (AI) worden gebruikt om deze dataset efficiënt te gebruiken. De dataset is vanaf het begin zo gestructureerd dat deze ‘AI-ready’ is. Lauterbach vroeg Israël om advies om ervoor te zorgen dat gegevensbescherming en gegevensgebruik optimaal op elkaar aansluiten.

Het onderzoeksdatacentrum maakt het mogelijk om via ‘confidential computing’ veilig toegang te krijgen tot de data, zonder dat deze de beschermde ruimte verlaat. Onderzoekers kunnen de gegevens evalueren met behulp van AI-methoden, waarbij toegang alleen wordt verleend voor het desbetreffende onderzoeksdoel. Volgens Lauterbach is het van cruciaal belang dat de dataset nooit uit deze beveiligde omgeving ontsnapt.

Met de invoering van de ePA en de FDZ Gezondheid vanaf 2025 worden gezondheidsgegevens verzameld van de geboorte tot aan de ouderdom – representatief voor de gehele bevolking. Lauterbach beschreef de ePA als het grootste digitale project in de Duitse geschiedenis en als een baanbrekende innovatie. Het doel is om wereldwijd de “grootste”, “meest representatieve” en “meest interessante” gezondheidsdataset te bouwen.

Lauterbach over de wereldwijde interesse in gezondheidsdata en de rol van kunstmatige intelligentie

Karl Lauterbach berichtte over de toenemende interesse van toonaangevende technologiebedrijven in de gezondheidsgegevens die worden verzameld door het elektronisch patiëntendossier (ePA) en het Research Data Center for Health (FDZ Gesundheit). Volgens Lauterbach zijn Meta, OpenAI en Google al in gesprek om hun AI-modellen met deze data te trainen en ermee te werken. Hij verzekerde dat ook Duitse oplossingen zouden worden ondersteund, maar dat de internationale belangstelling voor deze gegevens enorm was.

Een ander onderwerp dat Lauterbach benadrukte, is het gebruik van AI voor de vroege diagnose van ziekten. In de toekomst zouden zeer vroege stadia van kanker kunnen worden opgespoord via vingerafdrukken die in de eiwitstructuur van het bloed voorkomen. Lauterbach ziet een groot potentieel voor AI, vooral op het gebied van second opinions, om de zorg te ontlasten. Dit kan ook leiden tot de noodzaak van minder ingrijpende behandelingen, zoals volledige chemotherapie en het gebruik van meer gerichte therapieën.

Lauterbach heeft ook hoge verwachtingen van innovatieve behandelingen zoals gentherapie en CAR-T-celtherapie. Hij noemde AlphaFold en EvolutionaryScales ESM3 als andere positieve voorbeelden. Lauterbach voorspelt dat de komende jaren 15 miljoen babyboomers de arbeidsmarkt zullen verlaten en steeds vaker patiënt zullen worden. Dit is een uitdaging, maar biedt ook een kans om betere en efficiëntere medicijnen te ontwikkelen.

Tot slot benadrukte Lauterbach dat de geneeskunde als economische sector nog steeds groeikansen biedt, ondanks de economische stagnatie in andere sectoren. Sectoren als geneeskunde, digitalisering, medische technologie en farmacie blijven een positieve groei vertonen.

Lof van TK-baas voor hervormingen Lauterbach, maar ook kritiek op digitalisering

Jens Baas, hoofd van de Techniker Krankenkasse, prees Karl Lauterbach voor de vooruitgang die hij heeft geboekt met zijn hervormingen, met name de invoering van het e-recept, dat volgens Baas grotendeels succesvol is geïmplementeerd – afgezien van een paar “kleine hikjes”. Ondanks deze positieve uitkomst benadrukte Baas dat Lauterbach veel belangrijke stappen heeft gezet, maar dat het van groot belang is om de kosten in de gaten te houden.

Baas uitte echter kritiek op de digitalisering. Volgens hem is een ‘fundamenteel andere aanpak of manier van denken’ nodig om de uitdagingen op dit gebied effectief het hoofd te bieden.

Discussie over zichtbaarheid van factureringsgegevens en kritiek op het tempo van digitalisering

Jens Baas, hoofd van de Techniker Krankenkasse, uitte in een gesprek met de overheid kritische kanttekeningen bij de geplande automatische invulling van het elektronisch patiëntendossier (ePA) met declaratiegegevens. In de toekomst moeten deze gegevens voor iedere behandelend arts zichtbaar zijn. Baas merkte op dat er zorgen waren dat gevoelige informatie, zoals een hiv-diagnose, in het dossier zou kunnen worden vermeld. Dit leidde tot discussies. Hij bekritiseerde dat dergelijke overwegingen ertoe zouden kunnen leiden dat artsen plotseling niet meer over alle benodigde gegevens zouden kunnen beschikken. Baas noemde dit een ‘dom idee’ en waarschuwde dat dergelijke discussies de digitalisering niet zouden bevorderen. In Duitsland ontbreekt het aan een duidelijke mindset waarin iedereen, inclusief de sceptici, betrokken zou moeten worden.

Uit een recent onderzoek van Bitkom bleek dat 7 op de 10 respondenten vinden dat de digitalisering in de gezondheidszorg te langzaam verloopt. Toch heeft 83 procent van de respondenten de indruk dat artsen in principe openstaan voor digitalisering. Bovendien denkt 77 procent dat Duitsland internationaal gezien achterblijft.

Ondanks deze kritiek, Dr. Bernhard Rohleder, CEO van Bitkom, de vooruitgang onder leiding van Lauterbach. Hij benadrukte dat met de Digitaliseringswet en de Wet op het gebruik van gezondheidsgegevens twee belangrijke projecten zijn uitgevoerd in de verkorte wetgevingsperiode, waarmee jaren van stagnatie in de gezondheidszorg zijn overwonnen. Rohleder ziet digitalisering als de sleutel om het zorgstelsel in de toekomst efficiënt en betaalbaar te houden.

Der Beitrag Lauterbach betont die Bedeutung der Gesundheitsdaten für KI-Innovationen und Reformen im Gesundheitswesen erschien zuerst auf R&U.

Merz legde uit dat mensen die al hun medische gegevens op de elektronische zorgpas opslaan, 10 procent minder aan ziektekostenpremies betalen dan mensen die zich zorgen maken en hun gegevens niet willen delen. Deze uitspraak kreeg kritiek, onder meer van beveiligingsonderzoeker Bianca Kastl van Mastodon. Ze waarschuwt dat financiële prikkels om gezondheidsgegevens op te slaan, de bestaande ongelijkheden in het zorgstelsel alleen maar zullen versterken. Mensen zonder gediscrimineerde diagnoses kunnen profiteren van besparingen, terwijl mensen die niet het vertrouwen hebben om hun gezondheidsgegevens digitaal te delen, met extra financiële lasten worden geconfronteerd. Kastl ziet dit als een vicieuze cirkel die vooral mensen met stigmatiserende ziekten treft en die nu extra moeten betalen voor de bescherming van hun privacy.

Dataschatten in beeld: Merz en Microsoft over het gebruik van data om de productiviteit te verhogen

Volgens Merz gaat het in het debat over gegevensbescherming vaak meer over het gebruik van data dan over het gebruik van data zelf, terwijl de bevolking op dit vlak al verder is dan politici. In dit verband noemde de CDU/CSU-kandidaat voor bondskanselier een gesprek met Microsoft-CEO Satya Nadella tijdens het laatste Wereld Economisch Forum. Nadella legde uit dat Duitse middelgrote bedrijven een “grote schat” aan gegevens in hun bedrijven hebben – afkomstig uit de productie, verkoop, inkoop, personeelsbeheer en vele andere gebieden. Als deze data op de juiste manier wordt gebruikt in combinatie met kunstmatige intelligentie, kan er productiviteitswinst worden behaald. Het is echter nog onduidelijk hoe deze bevindingen kunnen worden toegepast op gezondheidsgegevens. Wat wel duidelijk is, is dat Microsoft ook in Duitsland reclame maakt voor programma's als Dragon Ambient Experience en dat de software ervan steeds vaker in ziekenhuizen wordt gebruikt.

Gaat gegevensbescherming binnenkort extra kosten?

Deskundigen hadden er in het verleden al op gewezen dat verzekerden hun gegevens aan zorgverzekeraars konden verkopen, zo meldde de Tagesspiegel Background. Deze gegevens worden als bijzonder waardevol beschouwd. Minister van Volksgezondheid Karl Lauterbach had ook herhaaldelijk gewezen op de ongebruikte en groeiende schat aan gegevens die verband houden met het elektronisch patiëntendossier en het Health Research Data Center – een schat aan gegevens waarin Microsoft ook geïnteresseerd is. Met een unieke data-infrastructuur streeft Lauterbach ernaar om Duitsland weer aan de top van de wereld te brengen. Als onderdeel van zijn farmaceutische strategie introduceerde de minister naast de Wet op het gebruik van gezondheidsgegevens (GDNG) ook de Wet op medisch onderzoek om ervoor te zorgen dat farmaceutische bedrijven hun vestigingen naar Duitsland verplaatsen.

Der Beitrag Merz: Ermäßigung von 10 Prozent bei Krankenkassenbeiträgen für Datenbereitsteller erschien zuerst auf R&U.

Slachtoffers van de omvangrijke gegevensdiefstal bij Facebook kunnen nu tegen relatief lage eisen een claim voor schadevergoeding indienen. Het is voldoende om aan te tonen dat zij door het incident zijn getroffen. Het is niet nodig om aan te tonen dat er sprake is van misbruik van de gegevens. Ook hoeven de betrokkenen niet aan te tonen dat zij door het incident in het bijzonder zijn getroffen.

Het Bundesgerichtshof (BGH) heeft voor het eerst gebruikgemaakt van de nieuwe mogelijkheid om beslissingsprocedures te leiden. De uitspraak van het Hooggerechtshof is nu van groot belang voor duizenden soortgelijke zaken bij regionale en hogere regionale rechtbanken in Duitsland. De voorzitter van de Zesde Civiele Senaat, Stephan Seiters, benadrukte echter dat de schadevergoeding in geval van een eenvoudig verlies van controle niet te hoog mag zijn. Seiters noemde als voorbeeld een bedrag van 100 euro. De lagere rechtbank, het Oberlandesgericht Keulen (OLG), had de vordering tot schadevergoeding afgewezen. Deze beslissing werd door het Federale Hof van Justitie vernietigd en de zaak werd terugverwezen naar het Oberlandesgericht Keulen voor verdere verduidelijking. Het hof van beroep moet nu een nader onderzoek instellen naar de feiten, wat tot nu toe niet is gebeurd vanwege de algehele afwijzing van de vorderingen.

Persoonlijke gegevens van 533 miljoen gebruikers opgedoken op internet

In april 2021 werden gegevens van ongeveer 533 miljoen Facebook-gebruikers uit 106 landen online gepubliceerd. De daders hadden de gegevens verkregen via de functie ‘Vind vrienden’ door willekeurige telefoonnummers in te voeren en, als er matches werden gevonden, konden ze toegang krijgen tot de persoonlijke gegevens van de gebruikers. De gepubliceerde verbindingsgegevens omvatten voor- en achternaam, land, geslacht, telefoonnummer en in sommige gevallen werkgever.

Na het incident werden er talloze rechtszaken aangespannen, maar tot nu toe zijn de meeste daarvan zonder succes gebleven bij de regionale en hogere rechtbanken. Het moederbedrijf van Facebook, Meta, heeft zich altijd verdedigd door te stellen dat de rechtszaken ongegrond waren. De advocaten van het bedrijf benadrukten na de hoorzitting vorige week dat er bij het incident geen sprake was van een datalek en dat de systemen van Facebook niet waren gehackt.

Der Beitrag BGH stärkt Schadensersatzansprüche nach Facebook-Datendiebstahl erschien zuerst auf R&U.

Getroffenen van gegevensdiefstal op Facebook kunnen rekenen op schadevergoeding. In een eerste beoordeling gaf het BGH aan dat het verlies van zeggenschap over de eigen gegevens op zichzelf al voldoende zou kunnen zijn voor een claim. Er moet echter wel bewezen worden dat dit verlies daadwerkelijk is opgetreden, en dat er geen sprake is van immateriële schade zoals angst of bezorgdheid, aldus de voorzitter van het VI. Burgerlijke Senaat, Stephan Seiters, in Karlsruhe. De definitieve uitspraak van het Federale Hof van Justitie is echter nog steeds in behandeling en zal van belang zijn voor veel andere procedures bij Duitse rechtbanken.

De achtergrond van deze procedure is een incident op het gebied van gegevensbescherming uit 2021, waarbij onbekenden de gegevens van ongeveer 533 miljoen Facebook-gebruikers uit 106 landen openbaar op internet publiceerden. Deze gegevens zijn verkregen door gebruik te maken van een zoekfunctie voor vrienden op het platform. Volgens het BGH profiteerden de daders van het feit dat Facebook gebruikers de mogelijkheid bood om hun profielen te vinden via telefoonnummers, ook al waren deze niet openbaar. De ‘scrapers’ genereerden willekeurige telefoonnummers en vonden hits. Zo werden bijvoorbeeld gebruikers-ID, naam, geslacht, land en telefoonnummer gekoppeld.

Getroffenen beschuldigen Facebook ervan onvoldoende veiligheidsmaatregelen te hebben genomen. Omdat zij de controle over hun gegevens verliezen en de overlast ervaren, eisen zij een schadevergoeding, ook voor immateriële schade. Tot nu toe zijn de rechtszaken bij de regionale en hogere regionale rechtbanken grotendeels zonder resultaat gebleven, maar een uitspraak van de hoogste rechtbank is nog steeds in behandeling.

Eerste leidende beslissing van de BGH

Om het grote aantal individuele rechtszaken efficiënter te kunnen behandelen, had het Bundesgerichtshof (BGH) de beroepsprocedure in het zogenaamde schraapcomplex als eerste leidende beslissingsprocedure aangewezen - ook al was het beroep inmiddels ingetrokken. Deze mogelijkheid werd pas op dezelfde dag ingevoerd via een nieuwe regeling in artikel 552b van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.

De VI. Met deze zaak uit Noordrijn-Westfalen wil de Burgerlijke Senaat fundamentele juridische vragen ophelderen, waaronder de vraag of de standaardinstelling van ‘alles’ in de zogenaamde contactimportfunctie in strijd is met de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Verdere kwesties zijn onder meer of het enkele verlies van controle over de gekopieerde gegevens immateriële schade oplevert, hoe deze schade moet worden beoordeeld en hoe een claim voor schadevergoeding dienovereenkomstig moet worden gerechtvaardigd (zaaknummer VI ZR 10/24).

Rechter Stephan Seiters legde uit dat de eiser in dit specifieke geval had verklaard dat hij zijn telefoonnummer alleen om een specifieke reden had verstrekt. Na de diefstal voelde de man zich onder meer erg onwel en kreeg hij steeds meer wantrouwen tegenover e-mails en sms-berichten.

Na een eerste beoordeling overweegt de Senaat ook een gebruikersvriendelijke interpretatie met betrekking tot mogelijke toekomstige schade. Uiteindelijk schendt het incident het recht op informatieve zelfbeschikking en de bescherming van persoonsgegevens, aldus Seiters.

De Arrondissementsrechtbank Bonn had de vordering in eerste aanleg gedeeltelijk toegewezen en de eiser een bedrag van 250 euro toegekend. In tweede instantie wees de Hogere arrondissementsrechtbank van Keulen de rechtszaak echter af.

Meta: Klachten zijn ongegrond en ongegrond

De advocaat van Facebook-moederbedrijf Meta, Christian Rohnke, waarschuwde ervoor de openbaarmakingsvereisten voor eisers te ver te verlagen. Volgens hem is het enkele verlies van zeggenschap over de eigen gegevens niet voldoende om schadevergoeding te vorderen. “Immateriële schade zou eerder kunnen bestaan uit lastige telefoontjes”, legde hij uit. In dit geval moet echter bewezen worden dat het aantal oproepen is toegenomen.

Volgens Rohnke moeten de eisers ook aantonen dat zij zich zorgen maken over het incident, bijvoorbeeld door hun telefoonnummer te wijzigen. Eiser heeft dit echter niet gedaan. "Als hij echt bezorgd was geweest, was het voor de hand liggend geweest om het getal te veranderen", aldus Rohnke.

Meta beschouwt de klachten als ongegrond. Advocaat Martin Mekat van het advocatenkantoor Freshfields, dat Meta vertegenwoordigt, benadrukte na de zitting dat er bij dit incident geen sprake was van hacking van Facebook-systemen en dat er daarom geen sprake was van een schending van de gegevensbescherming. Hij wees erop dat Meta al meer dan 6.000 soortgelijke rechtszaken bij Duitse rechtbanken had gewonnen.

De rechters in Karlsruhe beraadslagen nu op basis van de mondelinge behandeling en zullen later uitspraak doen. De exacte datum van de uitspraak is nog niet vastgesteld.

Der Beitrag Facebook-Datendiebstahl: BGH über mögliche Schadenersatzansprüche durch Kontrollverlust erschien zuerst auf R&U.